Xuất khẩu hàng hóa sang Nhật Bản: thủ tục, chứng từ và ưu đãi thuế

Nhật Bản là một trong những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam, đồng thời nổi tiếng khắt khe về chất lượng và chứng từ. Việt Nam và Nhật Bản cùng tham gia ba hiệp định thương mại tự do, nên phần lớn hàng Việt Nam có thể được giảm hoặc miễn thuế nhập khẩu tại Nhật — với điều kiện chứng minh được xuất xứ bằng C/O đúng mẫu.

Ba hiệp định thương mại Việt Nam – Nhật Bản

1. Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA), hiệu lực từ năm 2009 — dùng C/O mẫu VJ.
2. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật Bản (AJCEP) — dùng C/O mẫu AJ.
3. Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), có hiệu lực với Việt Nam từ 14/01/2019 — dùng C/O mẫu CPTPP hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ theo quy định.

Cùng một mặt hàng có thể có mức thuế khác nhau theo từng hiệp định. Hãy so sánh thuế suất ưu đãi và quy tắc xuất xứ của cả ba để chọn mẫu C/O có lợi nhất cho người mua.

Bộ chứng từ xuất khẩu sang Nhật Bản

1. Hợp đồng thương mại (Sales Contract), ghi rõ điều kiện giao hàng Incoterms.
2. Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): mô tả hàng, số lượng, đơn giá, tổng trị giá, điều kiện giao hàng, người bán và người mua.
3. Phiếu đóng gói (Packing List): số kiện, quy cách, trọng lượng tịnh và cả bì, ký mã hiệu.
4. Tờ khai hải quan xuất khẩu trên hệ thống VNACCS.
5. Vận đơn: vận đơn đường biển (B/L) hoặc vận đơn hàng không (AWB).
6. Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu VJ, AJ hoặc CPTPP khi người mua cần hưởng ưu đãi thuế.
7. Chứng thư bảo hiểm nếu giao hàng theo điều kiện CIF hoặc CIP.
8. Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm với nông sản, thực phẩm.

Quy trình xuất khẩu từng bước

1. Xác định mã HS của hàng, tra thuế suất ưu đãi tại Nhật và quy tắc xuất xứ của từng hiệp định.
2. Kiểm tra quy định nhập khẩu của Nhật cho mặt hàng: tiêu chuẩn chất lượng, ghi nhãn tiếng Nhật, kiểm dịch, vệ sinh thực phẩm.
3. Ký hợp đồng, thống nhất điều kiện giao hàng và phương thức thanh toán.
4. Đặt chỗ (booking) với hãng tàu hoặc hãng bay, đóng hàng, dán ký mã hiệu (shipping mark) rõ ràng trên từng kiện.
5. Khai hải quan xuất khẩu, thông quan và hạ container tại cảng trước giờ cắt máng.
6. Xin C/O, nhận vận đơn và gửi bộ chứng từ cho người mua để làm thủ tục nhập khẩu tại Nhật.

Thông tin trên hóa đơn, phiếu đóng gói, vận đơn và C/O phải khớp nhau từng chữ. Một sai lệch nhỏ có thể làm lô hàng mất ưu đãi thuế.

Những lưu ý khi đưa hàng vào Nhật Bản

Nhật Bản quản lý hàng nhập khẩu bằng nhiều luật chuyên ngành, đặc biệt với thực phẩm, nông sản, mỹ phẩm và thiết bị điện. Doanh nghiệp nên yêu cầu người mua xác nhận trước các yêu cầu về kiểm dịch, ghi nhãn và chứng nhận chất lượng, vì phần lớn thủ tục tại Nhật do người nhập khẩu thực hiện dựa trên chứng từ do bên xuất khẩu cung cấp.

Golden Buffalo Logistics nhận đặt chỗ hàng FCL, LCL và hàng không đi Nhật Bản, chuẩn bị chứng từ, khai báo hải quan xuất khẩu và hỗ trợ xin C/O. Xem giao nhận vận tải quốc tế, giải pháp hải quan hoặc gửi yêu cầu báo giá.